Tháng ba này chảy hội Đền Hùng, xin đừng quên thưởng thức một thứ “đặc sản” có một không hai của quê hương Phú Thọ: rừng cọ, đồi chè.
Tuổi thơ tôi đã đùa nghịch giữa những vườn chè xanh bát ngát, căn nhà tôi ở lợp bằng lá cọ đi qua bao mùa mưa nắng. Chè và cọ, hai thứ cây thân quen và gần gũi như một phần cuộc sống đối với mỗi người con miền đất trung du Phú Thọ khô cằn sỏi đá.
Cọ xanh mướt mải bên sườn đồi. Cọ lặng lẽ bên những nếp nhà lợp lá cọ màu thời gian nâu trầm. Giữa đồi cọ, những chú bò nhởn nha gặm cỏ, một chú trâu nằm ngủ im lìm giữa hàng trăm lính cọ “canh gác”.
Lang thang trong rừng cọ và lắng chìm trong vẻ quyến rũ của miền trung du bạt ngàn cọ, du khách như tìm thấy một thoáng bình yên, được chở che bởi những tán lá cọ “cọ xòe ô che nắng, râm mát đường em đi”.
Những rừng cọ rộng miên man, người đi trong rừng cọ, giữa trời mưa không ướt áo, trời nắng không tới đầu. Thân cây rêu mốc cao vút lên trời, tít trên ngọn là hàng chục tầu lá tua tủa như hàng trăm mũi tên chĩa lên trời xanh.
Có lẽ khó có ở đâu mà cây cọ lại già nua, tuổi tác như những cây cọ miền trung du Phú Thọ. Có người đã ước tính những cây cọ cao hàng chục mét phải có tuổi đến cả trăm năm.
Đi giữa những đồi cọ và rồi du khách lại đắm say bởi những đồi chè xanh miên man trong cái nắng, cái gió miền trung du.
Điều thú vị là những đồi chè ở đấy cứ quấn tròn lấy những quả đồi. Đồi có độ cao vừa phải nhưng cao hơn lòng máng ở Mộc Châu nên những dải chè uốn lượn, “trèo lên, ngụp xuống” giữa những sườn đồi chứ không mềm mại như nương chè nơi khác.
“Rừng cọ đồi chè, đồng xanh ngào ngạt
Nắng chói sông Lô hò ô tiếng hát… “
Bấy nhiêu ngôn từ mộc thôi đã đủ thảo nên bức tranh miền trung du ngát hương thơm từ cội nguồn dân tộc.
Phú Thọ – trung du là thế, người và đất trung du gắn bó thân thuộc với cây cọ, cây chè. Chè và cọ trở thành nội hàm trong cuộc sống vật chất và cả tinh thần đối với người dân nơi đây.
Nếu như món ăn về cọ, nếu như món cọ ỏm bùi, ngọt đã làm nên nét ẩm thực dân dã và đặc trưng của vùng đất trung du thì ấm nước chè là phần không thể thiếu trong mỗi gia đình người dân nơi đây.
Xanh xanh rừng cọ
Ta mến làng ta đồi nương bát ngát
Biêng biếc cành lá chè xanh trên sườn đồi
Ta mến rừng cây thân vút lên trời
Tán xanh trong gió phất…”
